(Onderstaande iconen zijn privébezit. In de webshop worden ook Iconen te koop aangeboden)

Alle technieken van het kerstgroepen maken en beelden schilderen, van mallen maken tot kleuren mengen, heb ik mezelf eigen gemaakt.
Het leek mij heerlijk om ook eens les in iets te krijgen. Prachtig wanneer iemand je vertelt, hoe je alles moet doen. Dit werd het schilderen van iconen. Het onderwerp past ook precies in het verlengde van mijn kerstgroepen en religieuze kunst.
Intussen heb ik bijna veertig lessen icoon schilderen gevolgd. We leren het volgens de traditionele Russische traditie.

Mijn eerste iconen heb ik voor mijn kinderen gemaakt. Achteraf bekeken past de keuze van de onderwerpen en het schilderen ervan, ook heel goed in elkaar.

Er is op Internet heel veel te vinden over iconen, haar traditie en symboliek. Daarom geef ik slechts een korte uitleg over de werkwijze, zoals wij die leren en hoe ik het schilderen van iconen zelf beleef.

TECHNIEK
Iconen zijn houten panelen waarop volgens een bepaalde methode afbeeldingen worden geschilderd van heilige personen en / of gebeurtenissen. Het woord Icoon is afgeleid van het Griekse ‘eikoon’ wat afbeelding betekent.
Al van oudsher schildert men een icoon naar een bestaand voorbeeld. Je bent dus wat persoonlijke interpretatie betreft vrij beperkt. Toch is het heel iets anders dan het klakkeloos naschilderen van een plaatje. Wanneer een musicus een stuk speelt wat ooit door een Mozart of Straus is gecomponeerd, zal geen mens zeggen dat hij of zij aan het ‘kopiëren’ is. Het blijft kunst, waar ziel en zaligheid in wordt gelegd.

De symboliek en de techniek evenals het onderwerp spreekt mij heel erg aan.
De materiaalsoorten moeten van heel goede kwaliteit zijn. Je schildert met een zekere intentie. Voordat wij met de les beginnen gaan we eerst naar de kerk om er te bidden.
Je werk doe je immers in dienst van de Allerhoogste, niets kan dan goed genoeg zijn.

Aan de houten plank worden hoge eisen gesteld. Het moet van een harsvrije soort zijn, niet van vruchtbomen afkomstig en er mogen geen noesten inzitten. Houtsoorten die ervoor in aanmerking komen zijn o.a. linde, berken, populier, vuren. Er wordt op het hart van het hout gewerkt. De plank wordt in het midden uitgediept, waarna er een eerste lijmlaag [konijnenlijm] op wordt aangebracht	Tijdens de tweede lijmlaag wordt de plank met linnen bedekt. Daarna komt er een derde lijmlaag. De drie lijm lagen, symboliseren de Drie-eenheid.

Vervolgens wordt op de plank met tussenpozen twaalf keer een krijtlaag opgebracht.[ twaalf is het getal van de éénheid: twaalf stammen van Israël, twaalf apostelen, etc]

Wanneer de plank is gedroogd en geschuurd wordt de tekening met behulp van contékrijt op de plank gezet. . Kies je ervoor bladgoud te gaan gebruiken, dan wordt dat het allereerst gelegd. De natuurlijke verfpigmenten worden in verschillende verhoudingen gemengd met tempera. Dit is een mengsel van eidooier, wijnazijn, een paar druppels knoflookolie en een hoeveelheid gewijd water

Het invullen van de afbeelding gebeurt met dunne verflaagjes, glacé’s. Dit noemt men transparant schilderen. Van de gekozen voorstelling worden het hoofd, de haren, handen, alles wat met het corpus te maken heeft met groene aarde ingevuld. De kleding en de rest van de voorstelling wordt in gele aarde gezet. Dit is het aarden van de plank. Vervolgens wordt aan elk detail zorgvuldig gewerkt. Het is van belang niet in tijd te denken. Belangrijk is alleen waar je op dat moment mee bezig bent. *Het was mijn bedoeling om in alle fases van het schilderen foto's te nemen, maar..... Het schilderen van deze icoon was wederom een confrontatie met mezelf. Vertrouwen, geduld en overgave, is nodig voor het schilderen van een icoon. Maar ik was het even helemaal kwijt. Na een worsteling van bijna 8 weken ben ik erg gelukkig om deze icoon hier te kunnen presenteren.

De laatste handeling op de schildering is het aanbrengen van het licht in de ogen. Is de icoon helemaal klaar dan wordt deze afgestreken met puur eitempera. Dit heet de transfiguratie [verandering van verschijning], de icoon verandert helemaal. Het effect en de diepte van de schildering komt dan tot volle uiting. Als laatste wordt de icoon met de vingers ingestreken met oliva. Dit is een beschermlaag op basis van ongekookte lijnolie. De icoon wordt gedurende 6 à 8 weken in een stofvrije doos opgeborgen. Is de icoon helemaal droog, dan wordt hij gewijd en is hij helemaal klaar om zijn goede werk te doen. Het is in de eerste plaats een sacraal voorwerp.

Met het schilderen van religieuze kunst kom ik, net als onze lerares keer op keer vertelt, gebeurtenissen tegen die voor mijn gevoel helemaal in elkaar passen. In mijn beleving bestaat toeval niet.

Wat mij onder andere bij Iconen erg aanspreekt is het feit dat de naam van de afgebeelde persoon op de Icoon moet staan. Zonder naam ben je niets. Hoe kun je een persoon roepen als die geen naam heeft!
In onze geloofswereld noemen wij Maria bij haar naam. In de Russische Orthodoxe traditie is het ’Moeder Gods’. Je noemt immers je eigen moeder ook niet bij haar voornaam. Hoe kun je dan de moeder van God bij haar voornaam aanspreken?
Rood en goud gelden als Goddelijke kleuren en het blauw als menselijk, aardse kleur. In tegenstelling tot de ’katholieke’ traditie heeft de Moeder Gods kleding in de kleuren rood tot purper. [zie ook: geschiedenis] Rood is ook de kleur van vuur en liefde.

De symboliek van iconen leerde mij ook veel over de symboliek bij de beelden [zie Symboliek Kleur & Traditie ]
Het schilderen van iconen heeft zijn invloed op mijn werk over en weer. Wat en verrijking!

Moeder Gods van Tederheid De eerste cursus koos ik ervoor om een 'Moeder Gods van Tederheid' te schilderen. Halverwege besloot ik dat deze icoon voor onze oudste dochter zou worden. Met het schilderen van mijn eerste icoon ging het precies zo als met het leven van ons eerste kind. De eerste les wist ik niet waar ik aan begon. Het was verrassend mooi werk maar tegelijk ook een moeizame strijd om de verschillende technieken onder de knie te krijgen. Mijn lerares sprak over vertrouwen hebben, geduld en overgave. Ik dacht enkel: Ik worstel en kom [hopelijk] boven. Uiteindelijk kwam het goed en het is een heel dierbare icoon geworden. Met het krijgen van ons eerste kind wisten wij niet waar wij aan begonnen. Ik was verrast, dat je zo ontzettend veel van je eigen vlees en bloed kunt houden. Haar ontwikkeling was een heel moeizame strijd om er achter te komen wat er met haar aan de hand was.[zie links] Het kwam uiteindelijk goed, maar ze heeft wel een persoon nodig, die goed voor haar zorgt. En zo past de ’Moeder Gods van Tederheid’ precies bij haar.	Mandylion Mijn tweede icoon werd een Mandylion, bestemd voor onze tweede dochter. Voor mijn gevoel heeft ze een sterk figuur nodig, die goed op haar past. Toen ze op kamers ging wonen zei ze: ’en mijn icoon neem ik mee’. Ik schrok, want ik had deze icoon graag nog een poosje bij mij op de kast laten staan om er zelf van te genieten. Het was even een gewetensstrijd, ik wil ook graag dat O.L. Heer haar zal beschermen…. Ze kreeg hem mee en hij hangt nu boven haar deur.
Kersticoon Als grote liefhebber van kerstgroepen was het heel vanzelfsprekend, dat een Kersticoon mijn volgende onderwerp zou zijn. Helemaal niet vooraf bedacht, maar uiteindelijk zou deze derde icoon voor onze jongste dochter worden. Halverwege het schilderen bedacht ik me, dat ook deze icoon wel heel speciaal zijn bestemming had gezocht. In de periode dat ik van onze oudste dochter zwanger raakte was ik bezig met een wandkleed. Dit herhaalde zich bij de tweede dochter, toen maakte ik een tweede wandkleed. Was ik eenmaal zwanger dan liet al mijn creativiteit mij in de steek en maakte ik hooguit een speldenkussen voor de babykamer…. Maar was het kind éénmaal geboren dan waren er ook meteen weer vele creatieve uitspattingen. Welnu, in de periode dat ik zwanger raakte van onze jongste dochter, toen ben ik voor het eerst kerstgroepen gaan maken....	In 2003 maakte ik de Moeder Gods van Antyrsk. Het was weer een jaar vol van zorgen om de gezondheid van onze kinderen. Deze afbeelding sprak mij toen erg aan, een Moeder Gods die naar haar gekruisigde Zoon kijkt. Ik dacht bij mezelf, Maria zal ook veel zorgen om haar Kind hebben gehad en vond dat ik deze icoon voor mezelf mocht schilderen.
Deze ENGEL is het eerste werkstuk wat ik in mijn eentje schilderde, en ja, dan volgen er meer....	Moeder Gods van Tederheid. Deze keer koos ik voor kleuren bekend in de Rooms Katholieke Traditie.

	Het Laatste Avondmaal is een heel groot werk. Ik kwam er niet achter, wie welke apostel was en heb er voor gekozen om de namen van de apostelen achterwege te laten. De plaat waar ik het 'van af' schilderde was ook heel anders. Judas, herkenbaar vooraan met zijn geldbuidel, heb ik expres een andere kant op laten kijken dan de andere apostelen.

Ik zat niet lekker in mijn vel, toen ik met deze icoon begon. Eigenlijk had ik er de tijd niet voor om weer een cursus icoon schilderen te volgen. Maar mijn lerares is al op leeftijd en onder het mom van, ze is er nu nog, ben ik toch maar gegaan. Dit keer volgde ik niet mijn gevoel maar mijn verstand. Mijn gevoel zegt nu dat het achteraf goed was dat ik heb gedaan wat mijn verstand zei! Maar ik ploeterde en worstelde met mezelf en mede daardoor met deze icoon. De tekst van het boek staat er oorspronkelijk in het Russisch. Ik wist dus helemaal niet wat er stond geschreven. Halverwege de cursus (lees worsteling!) vroeg ik aan mijn lerares naar de betekenis van de tekst op het boek. En tot mijn grote verbazing bleek dat uit het Mattheüs Evangelie te zijn: 'Kom bij Mij allen die vermoeid en zwaar beladen zijn en Ik zal jullie rust geven' Toen ben ik maar eens ernstig met mezelf in gesprek gegaan en vanaf dat moment ging het weer helemaal goed

Ik heb de kinderen laten kiezen in welke taal ik de tekst er op zou zetten. Ze kozen voor het Fries. En daar had ik dus een Friese Bijbel voor nodig! Ik ben me er van bewust dat voor velen het Fries en het Russisch weinig verschil heeft! 'Kom by My allegear dy't wurch en swier beladen binne en Ik sil jimme rêst jaan'